september 9 2021

Help, ik ben blank geworden

In mijn jonge jaren woonde ik in een gezellige volksbuurt in Nederland. Mijn buren aan de rechterkant kwamen van oorsprong uit Zuid-Afrika en waren gekleurd. Maar in al die tijd heb ik dat nooit gezien. Ik zag slechts buren, buren die mij, toen ik een keer op vakantie was en zo’n beetje alle ramen in mijn woning waren ingewaaid, direct geholpen hebben. Zonder dat ik dat eerst moest vragen. Mijn ramen waren al dichtgetimmerd, de verzekering was al geïnformeerd, voordat ze mij op mijn vakantieadres lieten weten dat mijn woning flink wat schade had.

Buren, die mij, toen mijn auto weer eens weigerde te starten, zonder te vragen in de gietende regen naar buiten kwamen en met een grote lach op hun gezicht mij de hele buurt door duwde. Net zo lang tot mijn eigenwijze mobiel een teken van leven gaf en ik met brullende motor de buurt uitreed om twee kilometer verderop definitief te stranden, met een natte voettocht als gevolg en een hoop pret bij mijn buren toen ik als een verzopen hondje aan kwam druipen. Buren, die mij hun taal leerde en ik hun mijn taal. Buren, met wie ik sprak in een mengelmoes van Nederlands, Afrikaans, Engels en Xhosa, de in Zuid-Afrika veel gesproken bantoetaal, waarvan ze mij, tot hun groot genoegen, alleen de ‘vieze’ woorden leerden. Buren met wie ik samen een ‘braai’ hield, buren met wie ik feest vierde, buren met wie ik mijn verdriet deelde en zij dat van hen met mij. Als ik huilde waren mijn tranen net zo nat als hun tranen en als ik lachte waren mijn tanden net zo wit als hun tanden. Nou ja, bijna dan. Als we zongen, zong ik dezelfde liedjes als zij en als we danste, danste we dezelfde dans.

Nooit, op geen enkel moment, hebben ze het mij kwalijk genomen dat zij in hun land eeuwenlang onderdrukt zijn geweest door mensen met dezelfde huidskleur als ik heb. Mensen, die in meer of mindere mate dezelfde voorvaderen als ik hebben. Waarom niet? Omdat ik daar volgens hen part noch deel aan heb gehad. Nooit, op geen enkel moment hebben ze mij gezien als blank, of zichzelf als zwart, net zomin als dat ik hen als zwart zag of mezelf als blank. Ik was gewoon Jan en zij waren gewoon Brenda, Oliver, Stompie, Zindziswa, Evelyn en Thabo. We waren buren, met alle burendingen die bij het buren zijn horen.

Steeds vaker hoor ik nu echter in eigen land de geluiden dat ik mij moet verontschuldigen voor het slavernijverleden van mijn voorvaderen. Dat ik mij ineens moet verontschuldigen voor iets waar ik part noch deel aan heb. Dat ik moet stoppen met een kinderfeest omdat dit, voor een kleine groep, als racistisch gezien wordt en hen pijn doet. Steeds vaker hoor ik de woorden ‘Discriminatie’ en ‘Racisme’, bijna elke dag en in bijna elke zin. Steeds vaker hoor ik dat de ‘Swartman’ zich anders ziet dan mij, de witte ‘Umntu’. Steeds vaker merk ik dat ik ineens blank geworden ben… en ik elke dag steeds blanker word.

Jan Nicolas

Category: Columns | Reacties uitgeschakeld voor Help, ik ben blank geworden
juni 7 2020

De wereld is blind

Over de hele wereld zie ik mensen massaal de straat op gaan om te demonstreren tegen het lot dat veel kleurlingen treft en Afro-Amerikanen in het bijzonder. Kleurlingen die worden gediscrimineerd en steeds vaker te maken krijgen met extreem politiegeweld, puur en alleen omdat zij zwart zijn. Continue reading

Category: Columns | Reacties uitgeschakeld voor De wereld is blind
oktober 11 2018

Zwartepieten

Al wil ik het niet, toch moet het. Meedoen aan het ‘Zwartepieten’ op Facebook. Voor de goede orde; het zal mij mijn reet roesten in welke kleur of hoedanigheid Piet straks mee huppelt over de daken. Maar die hele discussie komt me nu zo langzamerhand mijlenver mijn keel uit. Het gaat werkelijk nergens meer over en wordt uitsluitend nog gevoerd omdat er nu eenmaal personen zijn die hoe dan ook hun gelijk willen halen. Dat dit ten koste gaat van een kinderfeest is dan waarschijnlijk een kwestie van ‘jammer joh’.

Stel nou dat Zwarte Piet vanaf vandaag Witte Piet wordt. Is dat dan niet racistisch tegenover de blanke bevolking? Of is iets alleen racistisch als het een minderheid betreft? Of nog erger, is iets alleen racistisch als het een kleurtje heeft. Of mogen witte mensen dan niet zeuren, omdat het dan valt onder folklore? Een Gele Piet lijkt me ook geen rechtvaardige oplossing. Denk eens aan die miljarden Chinezen. Hoe gaan die reageren? Moet Gele Piet dan bij het pepernoot werpen steeds vragen ‘Sambal bij?’ Een Groene Piet maakt de Hulk boos (en dat wil je niet hebben), een Rode Piet geeft weer wrijving bij de indianen en een Blauwe Piet begint al snel op een Smurf te lijken. Krijg je Gargamel op je dak.

En een Roetveeg Piet? Give me a break! Als Piet zwart is van het roet, dus eigenlijk een ‘Blanke Piet’ is die zich al een tijdje niet gewassen heeft, is alles ineens goed? Dan is het ineens geen enkel probleem dat Piet een knecht, of erger nog volgens sommige, een slaaf van ‘De Goede Sint’ is? Als iemand zich dan stoort aan het feit dat hij bang is dat iedereen nu denkt dat blanken viezeriken zijn die zich nooit wassen, moet die persoon niet zeuren?

Als je dit zo leest dan moet je toch als beetje verstandig mens de onzin van deze discussie inzien. Ik heb een aantal blanke vrienden gevraagd of ze Zwarte Piet werkelijk op een neger vinden lijken. Of mag je tegenwoordig ook al geen neger meer zeggen? Niemand van mijn blanke vrienden vindt Zwarte Piet daadwerkelijk op een neger lijken. De gekleurde bevolking en enkele blanke meelopers vinden van wel. Die vinden daadwerkelijk dat zij op Zwarte Piet lijken. Dat is toch grappig? Dat je van jezelf zegt dat je op Zwarte Piet lijkt. Dan sla je jezelf toch niet echt hoog aan.

Ik ken behoorlijk wat Senegalezen. Die wonen hier in Spanje en verkopen tasjes, horloges en zonnebrillen. Verkopen, denk maar niet dat ze er een gratis in je schoen stoppen. Die zijn zwart, en niet zo’n beetje ook. Dat vinden ze zelf trouwens ook. Tijdens mijn dagelijkse wandelingen over de boulevard ga ik regelmatig gezellig een praatje met hen maken. Tijdens een van deze babbeltjes heb ik hen gevraagd of ze vinden dat zij, zwarter dan Zwarte Piet in zijn stoutste dromen zal zijn, vinden dat zij op Zwarte Piet lijken. Of Zwarte Piet op hen. Op dit moment staan ze nog steeds bloed te piesen van het lachen. Echt. Die denken sinds vandaag dat ik niet helemaal goed snik ben. Ze vroegen aan mij of ik vond dat ik op Sinterklaas leek. ‘Nee, niet echt’, was mijn antwoord.

‘Dus alleen omdat Zwarte Piet zwart is, lijken wij op Zwarte Piet’, was de volgende vraag. En de lachbui begon van voor af aan. Geeft je toch te denken…

Jan Nicolas

Category: Columns | Reacties uitgeschakeld voor Zwartepieten
september 24 2018

Ik ben blank geworden

Ineens ben ik blank, of wit, weet niet precies hoe het zit. Ik kwam daar onlangs achter, toen ik op de verschillen werd gewezen tussen mij en haar, heel raar, ik was ineens een rasverkrachter, het heeft een nare klank. Gedegradeerd tot ras, het ras van de Witman, als een verborgen alias, in een vooropgezet stappenplan, veroordeeld, als voorbeeld, of ik wil of niet, door een erfenis van een nooit bestaande slavendrijver, een in mijn schoenen geschoven slachtoffercijfer, door hen die geen slachtoffer zijn of waren, maar steeds gekker worden, niet willen bedaren.

Ik ben volgens hen anders dan zij, zij die zeggen dat ik zeg dat zij anders zijn, terwijl ik het niet zo zie, niet zo wil zien, word ik gedwongen, niet bedongen, om toch anders te denken en daarmee te zijn. Niet langer ben ik mens maar wit, nog wel man, het enige dat meezit, alsof ik kies voor dit, alsof ik dat wil of kan. Eerst incidenteel, geëxplodeerd tot steeds vaker naar continu, een verborgen krenking die ik niet deel, het gebeurt te vaak, te veel, niet langer samen maar slechts het individu, dat is waar het aan schort, terwijl ik merk dat ik steeds blanker word.

Jan Nicolas

Category: Gedichten | Reacties uitgeschakeld voor Ik ben blank geworden