Polonaise

Polonaise

Toevallige zwart wit beelden op tv uit het Polygoonjournaal van een familiefeest begin jaren ’60, brachten me terug bij de nachtmerrie uit mijn kinderjaren; De Polonaise….. Zoals in die tijd algemeen gebruikelijk barstte ook in onze familie, meestal bij de feesten van opa en oma in Amsterdam, op gezette tijden bij feestelijke gelegenheden een Polonaise los. Vaak was er voordien al een aanzienlijke hoeveelheid citroenjenever, bessen, advocaatjes of jonge klare in het gezelschap gegoten dan wel gelepeld. Met als gevolg de eerste, nog gefluisterde, ondeugende moppen in het mannenhoekje en aanzwellend gegiechel vanuit de dameskring. Men werd wat roder in het gelaat, er vielen Pepsels op de grond en de eerste peuken verdwenen niet langer is de asbak maar in halflege pijpjes Heineken.

Kortom, het hoogtepunt van de avond was nakende. Gangmaker was vaak de een of andere oom die ik nog nooit gezien had. De beste man hield het dan niet meer, rees abrupt van zijn stoel, griste de theemuts van het dressoir en bombardeerde die spontaan tot hoofddeksel. Plotselinge hysterie alom natuurlijk. Gegier van de dames, gebas bij de heren en ooms vrouw (die ik ook nog nooit gezien had) die nog een halfhartige poging deed om met een in plat Jordaans gemompelde “Doe niet zo achterlijk, Joop” het gevaar te keren. Zij werd echter ruimschoots door de anderen overstemd; “Joh, Annie, laat die vent”. Daarmee was het succes voor ome Joop binnen. Hij hief zijn armen in de lucht, wiegde zijn forse torso in een jolig ritme van links naar rechts, maakte met geheven knieën pas op de plaats en brulde aangeschoten: “Polonaise…!”

De koningsdochter

Dit was het moment dat ik het meeste vreesde. Kern van de Polonaise is namelijk dat iedereen op straffe van sociaal isolement gedwongen is om aan te sluiten. Het gebruik schrijft dat ongeschreven voor. Jong of oud, soepel of stram, krukken of niet, je ging in de rij. Je moest werkelijk half dood zijn eer je werd ontzien. Af en toe werd er zelfs gesjord aan ome Hannes die toch al enkele levensbedreigende medische ingrepen achter de rug had. Stribbelde je tegen dan werd je door een vrouwelijk familielid met uitgelopen mascara, gebarsten pancake en een drankadem aan je arm getrokken; “Kom op jij hebt nog jonge benen”. De gedaanteverandering van oppassende modelburger tot feestbeest eiste nu eenmaal een collectieve overgave, zo kon niemand zich er een buil aan vallen.

Maar er viel nog meer te analyseren. De familie was nog niet zo beneveld of er werd zorgvuldig gekeken wáár er werd aangesloten. Licht overspelige en auto-erotische impulsen kregen de vrije hand. Colberts werden her en der de kamer ingesmeten, stropdassen overmoedig over de rug geslagen en sommige tantes schortten hun rokken zelfs op tot oneerbare hoogte. Je zou er als kind een trauma aan overhouden.

Er werd aan bretels getrokken, op billen getikt, in vlezige heupen geknepen. En geen oom of tante die vasthaakte aan een ander familielid of buur van hetzelfde geslacht. En als dat wel gebeurde schuilden daar nóg geheimere wensen achter. Gebrek aan een stereo installatie stond de feestvreugde ook al niet in de weg. Altijd was er wel iemand bereid om een Nederlandstalige kraker in te zetten waarvan het eenvoudige refrein luidkeels in de maat werd meegebulderd… Jaaa.. jaaaa.. Janus pak me nog ’n keer… Oooooooh Saberdiejosia…..  En daar stond ik dan als onschuldig 11 jarige met in mijn rug de scherpe vuurrode nagels van tante Mien (waarvan wij altijd zongen ‘Tante Mien, mogen we je poesje nog eens zien’. Het mensje bleek later nooit een kat gehad te hebben, maar dat ter zake) en op ooghoogte het gespannen achterwerk van ome Klaas, dat ik maar heel licht durfde te toucheren.

Vanwege de kleine behuizing van opa en oma kwam het niet zelden voor dat de kop van de polonaise alweer in de huiskamer was teruggekeerd als de staart nog moest vertrekken. Een moment dat anti polonisten het excuus gaf om met een langgerekt “Hè, hè” en een schalkse knipoog weer stiekem te gaan zitten en het glas te heffen. Maar de polonaise kon ook minder onschuldige gevolgen hebben… Door tijdens de viering van het 50 jarig huwelijksfeest van opa en oma als laatste aan te sluiten heeft ene ome Gerrit kans gezien het pand onopgemerkt, en voorgoed naar later bleek, via de achterdeur te verlaten. Om herhaling te voorkomen is er sindsdien binnen de familie nooit meer gepoloneerd.

Jan Nicolas

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

error: Copyright Jan Nicolas. Alle rechten voorbehouden.